Monumenten in De Bilt
Een rondgang langs meer dan 100 historische gebouwen en monumenten in De Bilt en Bilthoven
|
 |
STICHTING KUNST & CULTUUR De Bilt / Bilthoven
 |
| Voorwoord |
De grote 'Buitens' in onze gemeente zijn bij het publiek wel bekend. Daarnaast is er echter nog een groot aantal bouwwerken die hetzij monumentaal dan wel historisch of architectonisch van betekenis zijn.
Twee toenmalige studenten van de T.H. Delft, mevrouw E.H. Dikland en de heer J.A. van der Hoeve, kregen in 1983 het verzoek van de gemeente De Bilt de onroerende monumenten in onze gemeente te inventariseren. Door de gemeenteraad werd een begeleidingscommissie ingesteld, bestaande uit de heren J.W.H. Meijer, ir. J.L. Volders en drs. R. Blijdenstein, onder voorzitterschap van de toenmalig wethouder mr. A. Katan. Dit onderzoek resulteerde in een lijvig document 'Monumenteninventaris De Bilt', dat in december 1983 verscheen. Uit deze inventarisatie werd een selectie gemaakt resulterende in dit vouwblad.
Samen met het in 1994 door ons uitgegeven vouwblad 'Beelden in De Bilt' kunt u voor uzelf mooie fietsroutes uitstippelen en kennisnemen van de vele bezienswaardige objecten in onze gemeente. Wij wensen u veel kijkplezier.
Het bestuur van de Stichting Kunst en Cultuur De Bilt/Bilthoven |
Inleiding |
Naast officiële monumenten zijn gebouwen opgenomen, die voldoen aan bepaalde criteria, waarmee ze in aanmerking zouden kunnen komen voor bescherming door de overheid. Deze worden bijvoorbeeld als 'van cultuurhistorische waarde' of 'van architectuurhistorische waarde' of 'van stedenbouwkundig belang' aangemerkt.
U zult bemerken, dat de rondgang langs de Biltse en Bilthovense historische gebouwen een totaal andere 'benadering' vraagt dan de beeldenroute. Bij de beeldenroute kan in vele gevallen een bestudering van dichtbij een detail verduidelijken. Bij de monumentenroute gaat het voor het grootste gedeelte om huizen en boerderijen, waar achter de ramen en deuren en op de erven gewoond en gewerkt wordt. U zult op een aantal plaatsen de waarschuwing 'verboden toegang' of 'hondenbewaking' tegenkomen. Bewaar daarom afstand. Laat u zich door het hiervoor vermelde niet weerhouden om de rondgang te maken. Er is veel te bekijken. Maar beperk uw nieuwsgierigheid tot aan de ingang van het erf of de tuin. En in het geval, dat het monument aan de straat grenst: blijf op afstand. Zo hindert u niemand en kunt u genieten van de monumentenroute.
We starten de monumentenroute bij de oudste kern van de gemeente.
Op de oudste kaart van het dorp De Bilt uit 1640, opgemeten en opgetekend door J.C. van Diepen, is duidelijk te zien dat de bebouwing van het dorp geheel is geconcentreerd bij het kruispunt 'Steenstraat' (Dorpsstraat vanouds Steenstraat) en de 'Voordorpschen dijck' (Burgemeester de Withstraat). Rond dit kruispunt staan dertien panden aan het begin van de Steenstraat getekend. De Burgemeester de Withstraat is geheel onbebouwd. De overige bebouwing in de gemeente De Bilt, vrijwel uitsluitend boerderijen, moet hoofdzakelijk verspreid hebben gestaan over de vruchtbare zuidelijke helft van de gemeente. Volgens schattingen woonden er toen 400 tot 500 inwoners. In 1652 kreeg De Bilt zijn eerste lekenkerk en een nieuwe school ('De Oude School'). In 1775 had de gemeente De Bilt 1001 inwoners, in 1830 waren dat er 1048. In het dorp stonden ongeveer 40 panden, zoals te zien is op de oudste kadastrale kaart. Het aantal bewoners van deze panden zal ongeveer 250 zijn geweest. De overige 800 Biltse bewoners woonden verspreid over de rest van het gemeentegebied, vooral in het zuidelijke gedeelte. Het huidige Bilthoven was een woestenij.
In de tweede helft van de 19de-eeuw groeide de gemeente aanzienlijk sneller dan in de vorige eeuwen, dankzij agrarische en industriële ontwikkelingen en het opkomend forensendom. De 20ste-eeuw staat, veel meer nog dan de 19de-eeuw, in het teken van de groei. De Bilt veranderde steeds meer van karakter; de gemeente werd een forensenplaats, vooral ook omdat de eerste bebouwing in Bilthoven ontstond. |
|
 |
klik hier voor een groter kaart. (521 Kb) |
klik hier voor een extra grote kaart om te printen (1.9 Mb geZipt) |
|
| Toelichting bij de foto's |
Klik op de foto's voor een groter exemplaar. |
1. Dorpsstraat 25
Gebouw uit 1884 van architectuur- en cultuurhistorisch belang vanwege de verzorgde neo-renaissancestijl, resp. in gebruik als voormalig gemeentehuis, politiebureau en postkantoor. Het is van stedenbouwkundig belang als restant van het nog herkenbare 19de-eeuwse straatbeeld met verspringende rooilijn, behorend bij het oude dorp. De bescherming betreft het voorhuis tot de diepte van 7,5 meter. |
 |
2. Dorpsstraat 33
Groot herenhuis uit het begin van de 19de eeuw, van architectuurhistorisch belang vanwege de strakke voorname architectuur en deel uitmakend van het stedenbouwkundig nog vrij gave deel van het oude dorp. |
 |
3. Kapelweg 10-12-14
Rijtje van drie 18de-eeuwse eenkamerwoningen. Van architectuurhistorisch belang vanwege eenvoudige, doch zeer verzorgde architectuur. Cultuurhistorisch en stedenbouwkundig van belang als laatst bewaart rijtje eenkamerwoningen, gelegen aan één van de oudste straten van De Bilt. |
 |
4. Kapelweg 16-18
Vrijwel gaaf 19de-eeuwse woningbedrijfspand onder één kap, met aardige detaillering, die de eenvoudige architectuur goed ondersteunt. Van stedenbouwkundig belang vanwege ligging aan één van de oudste straten van De Bilt. |
 |
5. Burgemeester de Withstraat 2
Schoolgebouw uit 1873, qua vorm en detaillering uniek voor De Bilt, ondanks de minder fraaie aanbouw. Van historische en architectuurhistorische waarde. |
 |
6. Burgemeester de Withstraat 4-6
Eén van de laatst overgebleven panden van de oudste, uit blokken dubbele arbeiderswoningen bestaande, bebouwing aan de Burgemeester De Withstraat. Van historische waarde. |
 |
7. Dorpsstraat 51
Enig pand in De Bilt in vakwerkbouw, met vermoedelijk ouder dan 19de-eeuwse gebinte dakoverstek, derhalve van bouwhistorisch belang. Vanwege ligging aan de voormalige Scheidsteeg, typerend voor het oude dorpsbeeld van De Bilt. |
 |
8. Dorpsstraat 63-65
Dubbel woonhuis uit 1928/1929, van architectuurhistorische waarde vanwege harmonieuze architectuur en opvallend gebruik van gebogen lijnen, vormen en baksteendetaillering, als invloeden van de Amsterdamse School. |
 |
9. Dorpsstraat 64
Eenvoudig éénlaags diep huis van een weinig meer voorkomend type. Van architectuurhistorische waarde vanwege goede verhoudingen en karakteristieke laat 19deeeuwse architectuur. |
 |
10. Dorpsstraat 66-68
Dubbel pand van architectuurhistorische waarde vanwege de rustige laat 19de-, vroeg 20ste-eeuwse architectuur. |
 |
11. Dorpsstraat 67-69
Dubbel woonhuis, van architectuurhistorisch belang vanwege de laat 19de-eeuwse architectuur, met name het merkwaardig gebruik van spitsboogvensters en de zorgvuldig gedetailleerde winkelpui. |
 |
12. Dorpsstraat 77-83
Reeks van vier gekoppelde éénlaags woningen en winkel uit ca. 1875, van belang vanwege de eenvoudige, harmonieuze architectuur. |
 |
13. Dorpsstraat 74
Voormalige pastorie uit ca. 1885, van architectuur- en cultuurhistorisch belang. Waardevol voorbeeld van een klassiek herenhuistype, opvallend gelegen aan de Dorpsstraat, naast de Hervormde kerk. |
 |
14. Dorpsstraat 70
Oudste en eerste lekenkerk in De Bilt. Bouwjaar kerk 1652, toren 1839 en transept 1895. De architectuur is sober; de stijl en vorm waren zeer traditioneel. Bouwstijl 17de- en 19de-eeuwse neogotiek. De kerk ligt zeer fraai op haar waardevolle kerkhof.
Rijksmonument.
|
 |
15. Burgemeester de Withstraat 31, 31a, 31b, 31c, 31d
Drie woonhuizen 'De Oude School'. Voormalig schoolpand met, voor De Bilt, belangrijke historie. Het pand, zeer schilderachtig door zijn complexe bouwmassa en architectuur, ligt bijzonder fraai bij het kerkhof en de kerk. Rijksmonument. |
 |
16. Kerklaan 40
Duiventoren 'Stenen Duifhuis'. Bouwjaar 1832. Op een open vierkante onderbouw staand achthoekig duifhuis met achtkantendak en een open torentje. Een van de weinige stenen duiventorens, die Nederland nog bezit.
Rijksmonument. |
 |
17. Kerklaan 31
Pastorie, behorend bij de in 1955 afgebroken R.K. kerk, uit 1893/1894 naar ontwerp van A. Tepe. Goed voorbeeld van de Utrechtse Neogotische School, het Bernulphus-gilde.
|
 |
18. Utrechtseweg 386
Gaaf pand, deel uitmakend van "Steinenburg", een complex van acht woningen uit ca. 1900. Opmerkelijk zijn de fraaie Jugendstil vormgeving en detaillering in onder andere de erker, voordeur en balustrade.
|
 |
19. Utrechtseweg 418
Woonhuis "Helena" uit 1886, architectuurhistorisch waardevol vanwege variant op het klassieke herenhuistype (blokvormig, symmetrisch, maar slechts één bouwlaag) en de fraai gedetailleerde voorgevel in neorenaissancestijl.
|
 |
| Bij de stoplichten ter hoogte van Utrechtseweg 370 oversteken en een klein stukje richting Zeist de weg vervolgen. Half verscholen onder de verhoging rondom de toegangsweg naar de autosloperij liggen de werken bij Griftesteijn.
|
|
20. Werken bij Griftesteijn
Aangelegd in 1914-1918, mogelijk als opvolger van een 18de-eeuwse versterking, boden zij dekking aan het verouderde fort op de Biltstraat. Zij bestonden uit een aarden wal met loopgraven. In 1918 werden er schuilplaatsen van gewapend beton gebouwd. In 1939-1940 bouwde men er een ander type schuilplaats bij, de zogenaamde W15-W21. Van historische waarde.
|
 |
21. Utrechtseweg, Grift
Sluisje uit ca. 1640 in samenhang met Sluishoef (voormalig vingerhoedmolen) van groot plaatselijk en waterstaatkundig belang en uniek in De Bilt.
|
 |
22. Utrechtseweg 315
Woonhuis 'Sluishoef'. Pand van fraaie, harmonische architectuur met een mooie geel geschilderde pleisterlaag. De voorloper en kern van het pand is een 'vingerhoedmolen'. Oorspronkelijk bouwjaar 1644. Verbouwingen in 1808 en 1858. Rijksmonument.
|
 |
23. Utrechtseweg 313
Stal annex dienstwoning uit de 19de-eeuw behorende tot het landgoed Sandwijck. Het witgepleisterde huis is voorzien van een houten topgevel en schuifvensters met luiken. Het geheel is fraai gedetailleerd. Van architectuurhistorische waarde.
|
 |
24. Utrechtseweg 305
Landgoed Sandwijck.
a. Belangrijk landhuis, gelegen in een fraai park, langs de Utrechtseweg. Rijke detaillering van de voorgevel, ijzeren serres, toegangsportaal en de balkons. Harmonische architectuur. Rijksmonument.
Duiventoren in de vorm van een kapel. Dit duifhuis is van grote historische en architectonische waarde in relatie met de landtuinkunst van ca. 1800 en vanwege de bijzondere verschijningsvorm. Rijksmonument.
b. Pergola van ijzer en cement, in de vorm van een zuilengang. Uniek materiaalgebruik, opmerkelijk gedetailleerd als houten stammetje en takjes. Rijksmonument.
|
|
25. Utrechtseweg 303
Vroegere portierswoning. Thans woonhuis. Toren van 2 verdiepingen en half verzonken kelder. Fraai pand, bouwstijl Duitse neogotiek met een merkwaardige 'kasteelachtige' opbouw (toren en zaal). Opmerkelijk is dat het gebouwtje een kopie is van een pand uit het park Babelsberg (Potsdam). Rijksmonument.
|
 |
26. Utrechtseweg 301
Langhuisboerderij (ca 1770) met dwars aangebouwd bakhuis van 1 verdieping en kap tegen voorgevel. Zeer voorname boerderij met fraaie detaillering van de voorgevel, de dwarsrisalieten op de overgang stal-woonhuis en de achtergevel. Rijksmonument.
|
 |
27. Wilhelminalaan 10-12
K.N.M.I.-complex, waarvan vier gebouwen van historische en architectuurhistorische waarde zijn:
a. Hoofdgebouw, oorspronkelijk de buitenplaats "Het Klooster", in 1896 tot meteorologisch instituut verbouwd door rijksbouwmeester Knuttek. Bijzondere baksteendecoratie en fraaie details.
|
 |
| b. Voormalige dienstwoning K.N.M.I., architectuurhistorisch waardevol vanwege de asymmetrische gevels en rijke detaillering.
|
 |
| c. Seismografisch paviljoen, uit 1898, architectuurhistorisch zeer waardevol vanwege de chaletstijl en bijzonder materiaalgebruik (houten vakwerk, met natuurstenen vullingen). Het bezit nog oorspronkelijk interieur.
|
 |
| d. Voormalig seismografisch paviljoen, uit 1913, architectuurhistorisch van belang vanwege de chaletstijl.
|
 |
| Het K.N.M.I-terrein is verboden voor onbevoegden. In groepsverband is bezichtiging alleen mogelijk nadat telefonisch een afspraak is gemaakt met de afdeling PR en Voorlichting van het K.N.M.I. (0302206911).
|
|
28. Emmalaan 5-6
Groot pand van architectuur-, cultuurhistorische en stedenbouwkundige waarde. Het pand, in 1885 gebouwd als koetshuis met hovenierswoning bij landhuis 'Het Klooster', heeft een sterk gelede vormgeving en goede verhoudingen. Het is op voorbeeldige wijze ingepast in het later fraai aangelegde kloosterpark.
|
 |
29. Oude Bunnikseweg 8
Markant, in de zicht-as van de Oude Bunnikseweg, gelegen villa uit 1922 met een opvallende vorm. De voorgevelcompositie en enige elementen in de voorgevel (ingangspartij en driezijdige erkers) zijn uniek. Het huis is van architectuurhistorische en stedenbouwkundige waarde.
|
 |
30. Bunnikseweg 10
Gave dwarshuisboerderij "Bureveld" uit ca. 1873, met monumentaal woonhuis, van architectuurhistorisch belang mede vanwege opmerkelijke eclectische detaillering.
|
 |
31. Bunnikseweg 25
Koetshuis behorend bij het landgoed Oostbroek, uit ca. 1880 in neo-renaissancestijl, van architectuurhistorisch belang tevens als onderdeel van de totaalopzet van het landgoed. Markant gesitueerd aan oprijlaan in landschapspark.
|
 |
| U vervolgt de monumentenroute via de voetgangers/fietsbrug over de A28 |
|
32. Bunnikseweg 45
Dienstwoning met oranjerie behorend bij het landgoed Oostbroek uit ca. 1880. Van architectuurhistorisch belang als voorbeeld van neo-renaissance, en onderdeel van de totaalopzet van het landgoed.
|
 |
33. Bunnikseweg 39
Landhuis Oostbroek uit ca. 1880, van architectuurhistorisch belang als voorbeeld van neo-renaissancestijl, en van groot cultuurhistorisch belang als herinnering aan het klooster Oostbroek. Het huis is gelegen in een landschapspark, met formele elementen, naar ontwerp van S.A. van Lunteren uit 1887.
|
 |
34. Bisschopsweg 2
Langhuisboerderij (met opkamer en kelder) met wolfdak, gedekt door gesmoorde tuiles-du-Nord met evenwijdig tegen het woonhuisgedeelte aangebouwd bakhuis. Fraaie voor- en achtergevel; zeldzame houtengevel. Rijksmonument.
|
 |
35. Noordweg 2, 2bis
Een in aanleg mogelijk nog 17de-eeuwse, van architectuurhistorisch belang voor De Bilt als zeldzame dwarshuisboerderij met opkamer en een rieten dak. Het woonhuis heeft een uitzonderlijke breedte.
|
 |
|
|
36. Utrechtseweg 91
Langhuisboerderij "Tameroord" met rieten kap en fraai vormgegeven voorgevel en gaaf 18de-eeuws bakhuis. Het bakhuis is in samenhang met de boerderij waardevol gesitueerd en als zeldzaam gebouwtype van architectuurhistorische en historische betekenis. De bescherming betreft de in de beschrijving genoemde delen van het complex Utrechtseweg 91.
|
 |
37. Utrechtseweg 89
Voormalige portierswoning uit omstreeks 1860, zeer gaaf bewaard, met goede proporties en uitgewerkte pleisterdetaillering, o.a. in raamomlijstingen en in vorm van schijnvoegen.
|
 |
38. Utrechtseweg 65
Fraai gelegen pand, bestaande uit woonhuis en voormalige oranjerie, in stijl verwant aan landhuis Vollenhove.
|
 |
39. Utrechtseweg 61-63
Klein dubbel woonhuis uit omstreeks 1860 met opmerkelijke symmetrische architectuur en detaillering (bijv. blindnis).
|
 |
40. Utrechtseweg 59
Landhuis Vollenhove, gebouwd omstreeks 1800. In zeer fraaie omgeving (park, zichtas) gelegen kasteelhuis. Het pand heeft een sobere, zeer statige architectuur met een fraaie ingangspartij. De serre tegen de oost-gevel is uniek. Rijksmonument.
|
 |
41. Utrechtseweg 59
Grote ijskelder uit ca. 1800. Eén van de weinige overgebleven ijskelders in Nederland. Glazen 19de-eeuwse kas met ronde vormen en gietijzeren constructie.
|
 |
42. Utrechtseweg 53
Voormalig koetshuis van Vollenhove met fraaie vormgeving in o.a. dakkapel, deuren en roedeverdeling in ramen.
|
 |
43. Utrechtseweg 41
Van deze voormalige dienstwoning van Vollenhove is de oude vorm en de porticus na een verbouwing goed bewaard gebleven. Door die vorm en afwerking maakt het op harmonische wijze deel uit van het park Vollenhove. Rijksmonument.
|
 |
44. Utrechtseweg 18
Dwarshuis van harmonische architectuur met opvallende elementen als: houten bovenbouw, grote afgeschoorde overstek en glas-in-lood vullingen van de vensters.
|
 |
45. Utrechtseweg 58
Boerenhuis met opvallende bouwmassa en baksteendetaillering. Grote gave landbouwschuur met fraaie spanten met gehakte telmerken.
|
 |
46. Utrechtseweg 60
Voormalige portierswoning van Beerschoten "Klein Beerschoten". Het pand heeft een harmonisch gedetailleerde middenpartij en een opmerkelijk ingangsportaal, waardoor de ingang allure krijgt.
|
 |
47. Holle Bilt 2
Landhuis Beerschoten Landhuis-kasteel, bouwjaren 1685 (kern) en 1824 (vleugels), met een zeer opmerkelijke en fraaie bouwstijl en detaillering, gelegen op een fraai en omzoomd parkveld in landschapsstijl uit ca. 1853. Er zijn nog elementen van de vroegere aanleg herkenbaar. Rijksmonument.
Van de toegangsweg is nog een gedeelte van de oude 'Melkweg', bouwjaar 1777 te herkennen. Deels met klinkers, deels met keien geplaveide weg. Laatst overgebleven stukje straat met nog de oude bestrating.
|
 |
48. Holle Bilt 2
IJskelder uit 1853, één van de weinige overgebleven ijskelders in Nederland. De vermoedelijke spouwmuurconstructie maakt de ijskelder uniek.
|
 |
49. Visserssteeg 20-26
Uniek complex van vier arbeiderswoningen onder één kap uit de 18de-eeuw, behorende tot het landgoed Beerschoten, stedenbouwkundig van belang vanwege de vier zicht-assen (beukenlanen), waarlangs de vroegere moestuinen die bij elk huis hoorden.
|
 |
50. Holle Bilt 10
Bosarbeiderswoning. Pand van eenvoudige harmonische architectuur waarbij de driezijdige uitgebouwde kamer en de rieten kap, waarin een opmerkelijke dakkapel aan de oostzijde opvallen. Rijksmonument.
|
 |
51. Holle Bilt 14
Voormalig dwarshuis van een T-boerderij, bouwjaar 1779, dat van een buitengewone voornaamheid en allure is. Het behoorde eertijds tot het landgoed Houdringe. In 1965 totaal verbouwd. Rijksmonument.
|
 |
52. Holle Bilt 13
Monumentaal herenhuis van ca. 1900, van harmonische, voorname architectuur. Behalve van architectonische waarde, ook van stedenbouwkundig belang vanwege de ligging in een rij van belangrijke huizen aan het oude tracé van de Utrechtseweg.
|
 |
53. Holle Bilt 17
Villa "De Wende" uit ca. 1880, voormalige directeurswoning van kwekerij "Linnaeus". Voor De Bilt unieke architectuurhistorisch waardevolle villa in chalet-stijl, met neogotische detaillering.
|
 |
54. Holle Bilt 25
Voormalig fabrieksgebouw in neo-renaissancestijl uit ca. 1880. Architectuurhistorisch waardevol vanwege het zeldzaam bouwtype (monument van bedrijf en techniek).
|
 |
55. Holle Bilt 20
Portierswoning, fraai gelegen aan het begin van lange rechte oprijlaan naar Houdringe. Het pand heeft een opmerkelijke bouwmassa, mooi gedetailleerde kruisvensters en unieke opgang naar opkamer.
|
 |
56. Holle Bilt 22
Kasteel Houdringe. Bouwjaar 1779, verbouwingen; 1894 (aanbouw bijgebouwen, waaronder hoge toren), 1894 verbouwd tot kantoor met herbouw van dwarsvleugels, 1959 verlenging dwarsvleugels tot H-vorm.
Kasteel-Landhuis, ontstaan uit een uithof van het klooster Oostbroek. Het hoofdgebouw, dat helaas te veel ingebouwd is, is in een stijlzuivere stil-klassicistische stijl opgetrokken. Rijksmonument.
|
 |
57. Holle Bilt 22
Vrijstaand poppenhuisje, typologisch sterk verwant aan de zomer- of bakhuizen. Zeer zeldzaam gebouwtje van opmerkelijke, enigszins zuid Duits aandoende architectuur. Rijksmonument.
|
 |
| Het terrein van Kasteel Houdringe is in de weekeinden aan de kant van de Soestdijkseweg afgesloten. De Grontmij is dan alleen te bereiken via de monumentale oprijlaan aan de Holle Bilt. In groepsverband is het terrein te bezichtigen na een telefonisch verzoek aan de afdeling PR van de Grontmij (030-2207911). |
|
58. Soestdijkseweg Zuid 49
Gereformeerde kerk, ontworpen in 1922 door architect P. Houtzagers, met een sterk verticale geleding en voor die tijd opmerkelijk materiaalgebruik: gesinterde baksteen, stalen ramen etc.
|
 |
| Einde Zuidroute. Aantal kilometers 20.
|
|
 |
klik hier voor een groter kaart. (620 Kb) |
klik hier voor een extra grote kaart om te printen (2.1 Mb geZipt) |
|
| Toelichting bij de foto's |
Klik op de foto's voor een groter exemplaar. |
59. Waterweg 212-214
Dubbel woonhuis "Klein Jagtlust" uit omstreeks 1965, markant gelegen, bijzonder traditionele vormgeving en van historische betekenis.
|
 |
60. Groenekanseweg 51
Langhuisboerderij en schuur van eenvoudige 19de-eeuwse architectuur, waarbij de detaillering de architectuur op goede wijze ondersteunt.
|
 |
61. Groenekanseweg 33
Bungalow uit 1958, ontworpen door architect G. Rietveld. Van architectonisch belang vanwege invloeden van de Stijl, en als voorbeeld uit het latere oeuvre van Rietveld.
|
 |
62. Soestdijkseweg Zuid 98
T-vormig tolhuis, bouwjaar 1827 met kruisvormige kap. In 1960 totaal verbouwd en verplaatst naar de overzijde van de weg. Enig overgebleven tolhuis in De Bilt. Het pand is van een oorspronkelijke en harmonische architectuur. Rijksmonument.
|
 |
63. Soestdijkseweg Zuid 112-114
Zeldzame voorbeelden in De Bilt van eenvoudige 19de-eeuwse daggelderswoningen, deel uitmakend van het landgoed Houdringe; fraai aan de rand van het bos gelegen. Van cultuurhistorische waarde.
|

 |
64. Soestdijkseweg Zuid 150-152
U bereikt het monumentale pand via het pad aan de rechterzijde van de Soestdijkseweg. Aan de ingang van het pad staat een bord 'Eigen weg'. Dat wil dus zeggen, dat het niet zo maar voor particulieren toegankelijk is. Omdat het hier om een belangrijk monument gaat zijn de eigenaars bereid toestemming tot het terrein te verlenen, mits men zich op eerbiedige afstand bevindt. Aan het eind van het toegangspad staat een bordje 'Verboden Toegang'. Een aantal passen verder kunt u het gebouw zien liggen.
Het gebouw is een karakteristieke langhuisboerderij, genaamd 'De Hoeve'. Het heeft een rieten kap en is gebouwd in 1855. De boerderij is gebouwd ter plaatse van de 15e-eeuwse voorganger, behorende bij het klooster Vredendaal. Zij is van architectuur- en cultuurhistorisch belang.
|
 |
65. Soestdijkseweg Zuid 165
Op het terrein van het ingrijpend verbouwde landhuis Jagtlust gelegen conciërgewoning uit 1901, in de traditioneel ambachtelijke stijl van die tijd opgetrokken, met opvallend kleurgebruik en houtsnijwerk.
|
 |
66. Soestdijkseweg Zuid 173
Gemeentehuis 'Jagtlust'. Langwerpig landhuis met half verzonken kelder, 2 verdiepingen, verdiep en langkap. Bouwjaar 1892 met resten uit ca. 1645. Duidelijk voorbeeld van een 'vernieuwende restauratie' zoals die niet meer zou geschieden. Het landhuis staat op een voormalige uithof van het klooster 'Oostbroek'. Na de reformatie vervallen de goederen van het klooster aan de Staten van Utrecht, die deze uithof aan de eerste eigenaar verkochten. Deze bouwde een landhuis dat nog steeds het middengedeelte van het huidige gemeentehuis vormt. Volgende eigenaren noemden achtereenvolgend het huis 'Zijlwijk' en 'Jacht-lust'. In 1826 en 1843 werd het landhuis uitgebreid. In 1892 worden de uitbreidingen weer gesloopt en het gebouw tot de huidige grootte uitgebreid. Nadat de gemeente De Bilt het pand in 1928 gekocht had, liet zij het in 19311932 ingrijpend restaureren.
|
 |
67. + 68. Patrijzenlaan 1-7 en 9-15
Twee woonblokken van vier arbeiderswoningen uit ca. 1918 van sobere doch zorgvuldige architectuur, fraai gelegen aan parkachtig pleintje. Typisch voorbeeld voor het complex van 200 in op dracht van de Biltse Algemene gebouwde arbeiderswoningen in het tuindorp Bilthoven. Van architectuurhistorisch en stedenbouwkundig belang.
|

 |
69. Soestdijkseweg Zuid 208
Schoolgebouw uit 1930, architectuurhistorisch zeer waardevol vanwege de op het werk van de architecten Frank Lloyd Wright en W.M. Dudok geïnspireerde rustige, harmonische vormgeving, met zeer grote overstekende rieten daken en in verhouding lage gevels, die op zakelijke wijze met stalen vensters zijn ingedeeld.
|
 |
70. Parklaan 45
Klein woonhuis uit 1922/1923, van architectuurhistorische waarde vanwege opvallende drie-assige gevelindeling en fraaie detaillering (pilasters, kroonlijst, tegeldecoraties). Gaafst bewaard voorbeeld van een rij van vijf gelijksoortige panden.
|
 |
71. Overboslaan 49-51
Dubbel woonhuis uit 1921, ontworpen door architect R.T. Snoek. Architectuurhistorisch waardevol door merkwaardige ingezwenkte voorgevel met siermetselwerk en decoratieve raamvormen.
|
 |
72. Soestdijkseweg Zuid 260
Grote villa uit omstreeks 1914, ontworpen door H.P. van der Haan, markant gesitueerd aan de Soestdijkseweg en architectuurhistorisch waardevol door de gevarieerde vormen en vakwerk topgevels.
|
 |
73. Soestdijkseweg Zuid 262
Helft van dubbele villa (evenals de even nrs. t/m 280) uit omstreeks 1906 met fraai gedetailleerde architectuur. Stedenbouwkundig van belang wegens markante ligging. Deel uitmakend van een reeks van vijf dubbele villa's aan de Soestdijkseweg. Opmerkelijk van de serie villa's is de spiegeling van bouwmassa's en kappen ten opzichte van de middelste villa.
|
 |
74. Soestdijkseweg Zuid 266-268
Dubbele villa met fraai gedetailleerde architectuur, stedenbouwkundig van belang wegens markante ligging. Deel uitmakend van een reeks van vijf dubbele villa's aan de Soestdijkseweg. Nr. 268 draagt de naam Bandoeng.
|
 |
75. Soestdijkseweg Zuid 270-272
Dubbele villa met fraai gedetailleerde architectuur, stedenbouwkundig van belang wegens markante ligging. Deel uitmakend van een reeks van vijf dubbele villa's aan de Soestdijkseweg.
|
 |
76. Soestdijkseweg Zuid 274-276
Dubbele villa met fraai gedetailleerde architectuur, stedenbouwkundig van belang wegens markante ligging. Deel uitmakend van een reeks van vijf dubbele villa's aan de Soestdijkseweg.
|
 |
77. Soestdijkseweg Zuid 280
Helft van dubbele villa met fraai gedetailleerde architectuur, stedenbouwkundig van belang wegens markante ligging. Deel uitmakend van een reeks van vijf dubbele villa's aan de Soestdijkseweg.
|
 |
78. Emmaplein 8
Opvallend smal en hoog winkelpand uit 1919 van architectuurhistorische waarde vanwege aparte harmonieuze uiterlijke vormgeving, speelse detaillering en materiaalgebruik.
|
 |
79. Nachtegaallaan 24
Voorname villa uit omstreeks 1910, van architectuurhistorische waarde. Het huis heeft een gevarieerde vormgeving en is nog in originele staat. De villa is verwant aan Soestdijkseweg Zuid 260, vermoedelijk door dezelfde architect.
|
 |
80. Prins Hendriklaan 74
Grote verticaal gerichte villa "Devia" uit 1903. Een van de eerste villa's in Bilthoven's park "Vogelenzang", van architectuurhistorische waarde mede vanwege rijk gedetailleerd fries en topgevel.
|
 |
81. Soestdijkseweg Noord 301
Zogenaamd eilandstation uit 1901, met eenvoudig uiterlijk en houten overkapping die ondersteund wordt door fraaie constructie van ijzeren kolommen, vakwerkspanten en doorgaande liggers. Cultuurhistorisch van belang als één van de bepalende factoren voor de ontwikkeling van Bilthoven.
|
 |
82. Soestdijkseweg Noord 303
Stationschefwoning uit 1918, van eenvoudige architectuur doch met fraaie houten galerij aan straatzijde, gelegen naast het station. Van architectuurhistorische waarde.
|
 |
83. Jan Steenlaan 23
Grote witgepleisterde villa in chaletstijl, gebouwd omstreeks 1900, met uitgebouwde toren, bekroond door lantaren en spits. Het huis heeft een karakteristieke erker, loggia en balkon. Van architectuurhistorisch belang. Vermoedelijk een van de oudste villa's van Bilthoven noord.
|
 |
84. Kees Boekelaan 10
Voormalige kleuterschool en voormalige lagere school van de architect A. Staal, bouwjaar 1950, resp. 1955, van architectuurhistorisch en cultuurhistorisch belang vanwege opvallende vormgeving en bouw volgens de onderwijsprincipes van Kees Boeke. De bescherming betreft de in de redengevende beschrijving genoemde delen van het complex Kees Boekelaan 10.
|
 |
85. Frans Halslaan 68
Voormalig "Gebouw voor gemeenschapsontwikkeling" uit 1928, ontworpen door architect F. Röntgen. De waaiervormige, open vormgeving is een weerspiegeling van de theoretische principes van de opdrachtgevende stichting. Hier is Kees Boeke zijn later bekend geworden school begonnen. De bescherming betreft bovendien de voortuin van het voormalige "Gebouw voor Gemeenschapsontwikkeling".
|
 |
86. Frans Halslaan 68
Tuin behorend bij het voormalige "Gebouw voor Gemeenschapsontwikkeling". De tuin maakt deel uit van het ontwerp van architect F. Röntgen en is als zodanig noodzakelijk om het zicht op de school te waarborgen. Het zicht op de school is essentieel om de kenmerken functionalistische elementen licht, lucht en ruimte te handhaven.
|
 |
| Via Frans Halslaan, Vermeerplein, Albert Cuyplaan naar Gezichtslaan richting Berg en Bosch. Na de oversteek van de N243 ligt direct links:
|
|
87. Gezichtslaan 115
Boswachterwoning, genaamd De Middagh, behorende bij het landgoed Ridderoord. Eenvoudig rechthoekig gepleisterd huis, met riet gedekt. De dakoverstekken boven de topgevels zijn voorzien van brede uitgeschulpte windveren. Bouwtijd: tweede helft 19de eeuw.
|
 |
88. Gezichtslaan 276
Langhuisboerderij uit ca. 1800, met karakteristieke voorgevel en fraai bewerkte houten topgevel decoratie en windveren, van belang vanwege het gave exterieur.
|
 |
89. Prof. Bronkhorstlaan 10
Medisch Centrum 'Berg en Bosch', oorspronkelijk sanatorium gesticht door de R.K. Vereniging ter Bestrijding der Tuberculose "Herwonnen Levenskracht" uit 1933, naar ontwerp van de architecten B.J. Koldewey en C.M. van Moorsel. Architectuurhistorisch waardevol voorbeeld van de Delftse School stroming. Van belang zijn exterieur en interieur van het bouwdeel aan het centrale plein gelegen waarin zich de hoofdingang bevindt, alsmede de voormalige kapel aan ditzelfde plein.
|
 |
90. Maartensdijkseweg 9-11
Verbouwde voormalige langhuisboerderij en zomerhuis uit 1877, van harmonische architectuur met zorgvuldig gedetailleerde voorgevel. De bescherming betreft het voorste gedeelte van het brede bouwdeel met zadeldak en het hoge linker bouwdeel met zadeldak, tot een diepte van 5 meter.
|
 |
91. Maartensdijkseweg 7
Landhuis en koetshuis "Roveresteijn" uit ca. 1880, architectuurhistorisch waardevol door zeer verzorgde en gedetailleerde neo-renaissance afwerking.
|

 |
92. Maartensdijkseweg 3-3a
Fraaie witgepleisterde villa en bakstenen schuur uit het begin van deze eeuw, in "Stickstyle". De villa is van architectuurhistorisch belang vanwege gevarieerd voorkomen in bouwmassa, daken en kleurgebruik. De bakstenen schuur heeft een 18de-eeuwse kern.
|
 |
93. Maartensdijkseweg 8
Ingang: Fietspad beschermd natuurgebied Ridderoordse Bossen.
In 1980 gerestaureerd 18de-eeuws bakhuis behorend bij een latere langhuisboerderij. Het bakhuis heeft een uitgebouwde oven met daarop een houtopslag onder een lessenaarsdak.
|
 |
| Terugkeren naar de oversteek van de N243, daarna direct linksaf de afslag Hercules Segherslaan. Aan het begin van de afslag ligt:
|
|
94. Gezichtslaan 100
Villa uit 1934 van architect H.J. van de Hoek. Architectuurhistorisch waardevol vanwege de heldere hoofdvorm, de bijzondere portiekpartij en het gebruik van gele handvormsteen met verdiepte voeg en stalen ramen, typerend voor veel landhuizen uit de vooroorlogse periode.
|
 |
95. H. Segherslaan 2-4
Opmerkelijk landhuis van architect Holt uit omstreeks 1955. Het huis is geheel opgetrokken in natuursteen, met leien daken en traptoren.
|
 |
96. H. Segherslaan 18
Landhuis, ontworpen door architect G. Rietveld, met naast voor Rietveld ongebruikelijke traditionele bouwvormen (rieten kap, ronde vormen, ornamenten) ook stijl invloeden in kleur, vorm en materiaalgebruik.
|
 |
97. Gerard Doulaan 21
In 1924 ontwierp de architect F.E. Bontgen dit huis in samenwerking met de architecten Hoenink en Gathier voor zijn vader, de musicus Julius Röntgen. Het heeft een opvallende voorgevel en is gebouwd volgens de principes van de Amsterdamse School. De laatste bewoner, Walter Maas, heeft het huis na de Tweede Wereldoorlog een wereldomvattende betekenis gegeven als centrum voor hedendaagse muziek, in de vorm van de Stichting Gaudeamus.
Let u op het zeer hoge en steile zadeldak, de in elkaar overlopende ronde bouwmassa's, de overhangende topgevel en dakkapellen aan de zijkant.
|
 |
97a. Het bij landhuis Gaudeamus behorend houten tuinhuisje is van architectuurhistorisch belang als voorbeeld van een tuinhuisje volgens de principes van de Amsterdamse School.
|
 |
98. Van der Helstlaan 4
Vrijstaand woonhuis uit 1918 van architect N. de Vrede. Eén van vijf in dezelfde stijl opgetrokken woonhuizen in het voormalige park "Ridderoord", met een speels decoratieve verschijningsvorm. Het huis is van architectuurhistorische waarde.
|
 |
| Voor de afrit naar N243 richting Soest de ventweg nemen naar:
|
|
99. Soestdijkseweg Noord 480
Elektriciteitshuisje uit 1924, van architectuurhistorisch belang vanwege de invloed van de Amsterdamse School met sobere baksteendetaillering.
|
 |
| Terug via de Lassuslaan naar:
|
|
100. Wagnerlaan 21
Witgepleisterd landhuis uit 1962 van architect Gerrit Rietveld met duidelijke stijl invloeden (blokvormig, duidelijke relatie interieur - exterieur, afwisseling open en dicht in de gevels).
|
 |
101. Sweelincklaan 48
Kapel van de Ned. Protestanten Bond uit 1924, naar ontwerp van de architect G.W. van Heukelom. Architectuurhistorisch waardevol vanwege de geometrische, expressionistische baksteenbouw in de stijl van de Amsterdamse School.
|
 |
102. Beethovenlaan 6
In vrijwel originele staat verkerende villa uit 1920, van architectuurhistorisch belang als voorbeeld van een villa volgens de principes van de Amsterdamse School en als onderdeel van het oeuvre van de architecten Maas en Zonneveldt. Opvallend door decoratieve detaillering van exterieur en interieur.
|
 |
103. Beethovenlaan 7
Rietgedekt landhuis uit 1918 van architect R.C. Mauve. Architectuurhistorisch waardevol mede vanwege venster-topgevelpartij volgens de principes van de Amsterdamse School en symmetrische voorgevel- en plattegrondindeling.
|
 |
104. Gregoriuslaan 6-8
Pastorie en naastliggende kerk, in 1925 gebouwd door architect H. Kroes. Van architectuurhistorisch belang vanwege de baksteenarchitectuur volgens de principes van de Amsterdamse School. In- en exterieur zijn voorzien van fraaie baksteendetaillering.
|
 |
105. Hasebroeklaan 23-25
Grote dubbele villa, voorzien van hoge schildkap, van architectuurhistorisch belang vanwege een afwisselend gelede voorgevel en fraai materiaalgebruik. Bouwjaar 1921.
|
 |
106. Soestdijkseweg Noord 338
Eenvoudige kleine T-vormige villa uit 1906, van architectuurhistorisch belang vanwege fraaie, aan Jugendstil verwante, detaillering.
|
 |
107. Soestdijkseweg Noord 357
Opvallende witgepleisterde villa uit ca 1910. Van architectuurhistorisch belang vanwege een levendige vormgeving en een speelse detaillering en kleurstelling.
|
 |
108. Van Dijcklaan 4
Schoolgebouw uit 1916, in gedetailleerde neo-barok. Hoofdzakelijk van belang vanwege de architectuur van de voorgevel. De bescherming betreft het voorgebouw.
|
 |
109. Soestdijkseweg Noord 319
Monumentale villa, gebouwd te Amsterdam in 1900 naar ontwerp van H.P. Berlage; in 1913 afgebroken en in Bilthoven weer opgebouwd. De villa is van architectonisch belang vanwege de typerende stijl van Berlage en de opmerkelijke gebogen schoorsteen.
|
 |
Einde monumentenroute. Totaal aantal kilometers 43.
|
|
COLOFON
Uitgave:
STICHTING KUNST & CULTUUR
De Bilt - Bilthoven,
'Jagtlust', Soestdijkseweg-Zuid 173, Bilthoven,
Postbus 300, 3720 AH Bilthoven,
Telefoon 0302289557, Telefax 0302289457,
Rabobank 3083.27.977, Postbank 430 138.
Inschrijfnummer Kamer van Koophandel 41185807
Vormgeving: Klaas Eksteen
Foto's: Bart Rahder
Met dank aan:
de Gemeente De Bilt
Sabine Broekhoven,
kunsthistoricus Nel Vlot-Werner,
Ruby Hartgring
de Hermen Molendijkstichting, Amersfoort
ISBN 90-801446-3-0
Bilthoven, september 1995
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag in welke vorm dan ook vermenigvuldigd, openbaar gemaakt of verspreid worden zonder uitdrukkelijk schriftelijke toestemming van de rechthebbenden.
|
Deze internet uitvoering van de Monumentenroute is een volledige kopie van de papieren versie en is tot stand gekomen door de samenwerking van de Historische kring d'Oude School en de Fotoclub Bilthoven en Omstreken, dit na verkregen toestemming van de Stichting Kunst & Cultuur.
klik op de onderstaande logo's om naar de websites te gaan. |
| Fotoclub Bilthoven en Omstreken |
Historische kring d'Oude School |
Stichting Kunst & Cultuur De Bilt |
 |
 |
 |
|